e-Mühür —kurumun sayısal kimliği.
Tüzel kişi adına düzenlenen e-Mühür, EYP paketine kurum kimliğini kazımak için kullanılır. EYP Programı, başvurudan kuruma özel HSM kurulumuna ve EYP entegrasyonuna kadar uçtan uca destek sağlar.
e-İmza, e-Mühür, Mali Mühür — üçü farklıdır.
Bu üç sertifika sıkça karıştırılır. Üçü farklı kurumlar tarafından düzenlenir, farklı amaçlar için kullanılır. EYP Programı'nın gerektirdiği e-Mühür'dür.
e-İmza
Gerçek kişiye
Bireyin ıslak imzasının dijital eşdeğeri. Düzenleyen: BTK lisanslı ESHS'ler. Detay: e-İmza sayfası.
e-Mühür
Tüzel kişiye
Kurumun dijital kimlik mührü. Düzenleyen: BTK düzenlemesine tabi sağlayıcılar (KamuSM, TürkTrust, TürkKEP vb.). EYP, e-belge, kurumsal yazışmada kullanılır. Geniş kapsam.
Mali Mühür
Tüzel kişi (vergi)
e-Fatura, e-Arşiv, e-Defter için. Düzenleyen: Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB). Sadece GİB sistemi içinde geçerlidir; EYP'de kullanılmaz.
e-Mühür, Mali Mührün kullanıldığı tüm uygulamalarda da kullanılabilir; aynı zamanda EYP, kurumsal yazışma ve diğer kurumsal e-belge süreçlerinde de geçerlidir. Mali Mühür ise dar bir uygulama setine (e-fatura, e-defter, e-arşiv) bağlıdır ve EYP'de kabul edilmez. e-Mühür kapsamı, Mali Mührü kapsar; tersi geçerli değildir.
e-Mühür hangi durumlarda kullanılır?
Kurum kimliğinin belge üzerinde garanti edilmesi gereken her bağlamda — kamu yazışmalarından kurumsal arşive, düzenleyici bildirimlerden iç süreç doğrulamaya.
Resmi yazışma paketleri
EYP 2.0/2.1 paketlerinde — özellikle kamu kurumları arasında ve düzenleyici otoritelere yapılan yazışmalarda — yetkili imzalardan sonra paket kurum mührüyle bağlanır.
BDDK, SPK, MASAK raporları
Düzenleyici otoritelere yapılan periyodik raporlamalarda kurum kimliği e-mühürle ispatlanır. Mahkeme/yargı sürecinde delil niteliği güçlüdür.
EBYS belge dolaşımı
Elektronik Belge Yönetim Sistemi'nde kurum içi belgeler, paraflar ve onay akışlarında kurum kimliği için kullanılır. Departmanlar arası belge bütünlüğü.
Toplu mühürleme
Günde yüzlerce belgenin otomatik kurum mührüyle bağlanması gerektiğinde HSM (Hardware Security Module) ile entegre kullanım. SMMM ofisleri, bankalar, sigorta.
Uzun vadeli kurumsal arşiv
Onlarca yıl saklanması gereken belgelerde — sözleşmeler, ihale evrakı, gizlilik dereceli yazışmalar — EYP 2.1 P3 profili ile birlikte kurum mührü.
Sistem-sistem doğrulaması
EBYS, ERP, banka API'leri arasında belge geçişlerinde kurum kimliği e-mühürle imzalanır. İnsan müdahalesi olmadan kimlik doğrulama.
e-Mühür hangi sağlayıcılardan alınır?
e-Mühür için BTK düzenleyicidir, ancak farklı sağlayıcılar bu sertifikayı üretmektedir. Tüzel kişiliğin niteliğine göre uygun sağlayıcı belirlenir.
TÜBİTAK Kamu SM
TÜBİTAK BİLGEM Kamu Sertifikasyon MerkeziKamu kurumları için tek yetkili. Özel sektör tüzel kişilerine de e-Mühür ve Mali Mühür sertifikası sağlar. Damga Vergisi'nden muaftır; 4734 sayılı Kanun 22/B kapsamında satınalmaya açık.
TürkTrust
TürkTrust Bilgi Güvenliği A.Ş.Özel sektör tüzel kişileri için e-Mühür sertifikası. Sertifika sahibi/sorumlusu atama süreci, aktivasyon ve kullanım dokümantasyonu güçlü.
TürkKEP
TÜRKKEP A.Ş.KEP yanı sıra e-Mühür hizmeti. KEP+e-Mühür birlikte alındığında kurumsal yazışma altyapısı tek elden tamamlanır.
Diğer ESHS'ler
E-Tuğra, EİMZATR, Ayyıldız İmza vb.Bazı BTK lisanslı ESHS'ler e-Mühür ürün portföyünü zaman zaman güncellemekte. Güncel sağlayıcı listesi için BTK web sitesi referans alınır.
Mali Mühür Sağlayıcıları
GİB onaylı (Kamu SM tek yetkili)Mali Mühür ≠ e-Mühür. Mali Mühür sadece GİB sistemi içinde — e-fatura, e-defter — kullanılır. EYP'de kabul edilmez. Tek üretici Kamu SM'dir.
Sağlayıcı Seçimi
EYP Programı belirli sağlayıcıyı satmazTüzel kişiliğinizin niteliği, kullanım hacmi ve hızlı kurulum ihtiyacına göre size en uygun sağlayıcıyı talep sürecinde birlikte belirleriz.
TÜBİTAK Kamu SM "Resmi Daire" statüsünde: 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu 3. madde kapsamında damga vergisinden, V.U.K. ve Kurumlar Vergisi'nden muaftır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu 22/B maddesi uyarınca kamu kurumları teklif almadan satınalma yapabilir. Özel sektör için bu muafiyet/avantaj geçerli değildir; standart KDV uygulanır.
e-Mühür nasıl alınır? 5 adımda.
Talep formunu doldurursanız bu süreci sizin yerinize biz yönetiriz. Aşağıda kendi başınıza yapacaksanız izlenecek adımlar:
Sağlayıcı seçimi
Kamu kurumu iseniz TÜBİTAK Kamu SM tek yetkili kurumdur. Özel sektör için Kamu SM, TürkTrust veya TürkKEP arasında ihtiyaca göre seçim yapılır. Kullanım profilinize göre talep sürecinde birlikte belirleriz.
Başvuru formu ve taahhütname
Sağlayıcının başvuru formu doldurulur. Tüzel kişilik yetkilisi imzasıyla taahhütname hazırlanır. Sertifika sorumlusu olarak görevlendirilecek gerçek kişi(ler) belirlenir; bu kişilerin kart aktivasyonu ve PIN yönetimi yetkisi olur.
Kurumsal evrak hazırlığı
Gerekli belgeler: Ticaret Sicil Gazetesi, vergi levhası, imza sirküleri (noter onaylı), faaliyet belgesi (son 6 ay) ve sertifika sorumlularının kimlik belgeleri. KamuSM başvurusunda ayrıca taahhütname içeren EYP dosyası oluşturulup KEP üzerinden tubitak.kamusm@tubitak.hs03.kep.tr adresine iletilir.
Ödeme ve sertifika üretimi
Başvuru ücreti ödenir (banka veya kredi kartı). KamuSM Damga Vergisi'nden muaf; özel sektör sağlayıcılarında KDV uygulanır. Onay sonrası sertifika üretimi başlar; akıllı kart üzerinde teslim edilir.
Aktivasyon ve EYP entegrasyonu
Sertifika sorumlusu kart aktivasyonunu tamamlar; PIN belirler. e-Mühür sertifikası EYP Programı'na bağlanır; pakete kurum kimliği eklenmesi otomatik akışa girer. Yüksek hacimli mühürleme için HSM kurulumu yapılır.
Standart e-Mühür sertifikası 3 yıl geçerlidir. Süre dolmadan en az 30-60 gün önce yenileme başvurusunu tamamlayın. Süresi dolmuş sertifikayla yeni belge mühürlenemez. Daha önce mühürlenmiş belgeler nitelikli zaman damgası ile arşivlenmişse uzun vadeli geçerliliğini korur (EYP 2.1 P3 profili).
e-Mühürünüz EYP Programı'nda nasıl çalışır?
e-Mühür, EYP 2.0 ile teknik olarak tam aktif hale geldi. Pakete önce yetkililer e-imzayla, sonra kurum e-mührüyle bağlar — çift katmanlı doğrulama.
| Desteklenen sertifika | BTK düzenlemesine tabi tüm e-Mühür sertifikaları (KamuSM, TürkTrust, TürkKEP) |
| EYP sürüm uyumu | EYP 2.0 (Ağustos 2020) ve EYP 2.1 (Haziran 2024) |
| Mühür profili | XAdES tabanlı; P3 profili (uzun vadeli) destekli |
| Donanım | Akıllı kart (standart), HSM (yüksek hacim için) |
| Otomatik mühürleme | HSM ile entegrasyonda toplu, otomatik mühür akışı |
| İmza-Mühür birlikteliği | EYP'de e-imza + e-mühür aynı pakette uygulanabilir |
| Sertifika sorumlusu yönetimi | Birden çok sertifika sorumlusu, yetki ve audit trail |
| Yenileme uyarısı | 30, 60, 90 gün öncesinden otomatik bildirim |
| Zaman damgası | Nitelikli zaman damgası entegrasyonu — uzun vadeli arşiv |
| API entegrasyonu | EBYS/ERP'den otomatik mühürleme tetikleme; webhook bildirim |
e-Mühür hangi mevzuata tabidir?
Mevzuat zinciri 5070 sayılı Kanun temelinde, son olarak 14 Eylül 2022'de yayımlanan yönetmelikle netleştirildi.
| Mevzuat | Kapsam |
|---|---|
| 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu | e-Mühür ve e-İmza için temel yasal dayanak. BTK düzenleyici otorite olarak belirlendi. |
| 14 Eylül 2022 tarihli Resmî Gazete Yönetmeliği | e-Mühür çerçevesini netleştirdi; sağlayıcı, sertifika ve kullanım esasları. |
| 10.06.2020 tarihli RG 31151 | Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik. Kamu yazışmalarında e-mühür kullanımı. |
| EYP 2.0 Teknik Rehberi (28.08.2020) | e-Mühür mekanizmasını teknik olarak EYP'de aktif kıldı. |
| EYP 2.1 Teknik Rehberi (Haz 2024) | P3 profili ile e-mühürün uzun vadeli arşivlenmesini sağladı. |
| 2004/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi | Kamu kurumlarının elektronik sertifika ihtiyacını TÜBİTAK Kamu SM karşılar — kamuda tek yetkili. |
| 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu Md. 22/B | Kamu kurumları, KamuSM'den teklif almadan e-Mühür satınalabilir. |
e-Mühür sürecinizi tek elden yönetelim.
Mevcut e-mühürünüz varsa kuruluma dahil ederiz. Yoksa size en uygun sağlayıcıyı belirler, başvurudan kuruluma kadar süreci yönetiriz. HSM ihtiyaç varsa yapılandırılır. Aynı gün dönüş.
e-Mühür hakkında sıkça sorulanlar
e-Mühür nedir?
e-Mühür (Elektronik Mühür), tüzel kişiler — şirketler ve kurumlar — adına düzenlenen elektronik sertifikadır. Kurumsal kimliğin doğrulanması ve kurum tarafından oluşturulan elektronik belgenin kaynağının ve bütünlüğünün garanti altına alınması için kullanılır. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında BTK düzenlemesine tabidir; 14 Eylül 2022 tarihli Resmî Gazete yönetmeliği ile çerçevesi netleştirildi.
e-Mühür ile e-İmza farkı nedir?
e-İmza GERÇEK KİŞİ adına düzenlenir; bireyin ıslak imzasının dijital eşdeğeridir. e-Mühür ise TÜZEL KİŞİ (şirket, kurum) adına düzenlenir; kurumun kimliğini doğrular. EYP 2.0+ paketlerinde her ikisi bir arada uygulanabilir: pakete kişiler imza atar, kurum mührünü vurur. Detay için e-İmza sayfası.
e-Mühür ile Mali Mühür aynı şey mi?
Hayır, farklı sertifikalardır. Mali Mühür Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) düzenlemesidir ve sadece GİB sistemi üzerinden e-fatura, e-arşiv, e-defter gibi e-belge uygulamalarında kullanılır. e-Mühür ise BTK düzenlemesine tabidir; mali mührün kullanıldığı tüm uygulamalarda + EYP, kurumsal yazışma, kurum içi belge gibi geniş bir alanda geçerlidir. e-Mühür mali mührü kapsar; mali mühür e-mührü kapsamaz.
e-Mühür kimler için zorunlu?
Kamu kurumlarının resmi yazışmalarında — 10.06.2020 tarihli, 31151 sayılı RG'de yayımlanan Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik gereği — kullanılır. Özel sektör için yasal zorunluluk yoktur; ancak BDDK, SPK, MASAK, TEİAŞ gibi düzenleyici kurumların talep ettiği yazışmalarda ve EYP 2.0+ paketlerinde kurum kimliği için kritik fonksiyon görür.
e-Mühür hangi sağlayıcılardan alınır?
Kamu kurumları için TÜBİTAK Kamu SM tek yetkilidir (2004/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi). Özel sektör tüzel kişileri için Kamu SM yanı sıra TürkTrust ve TürkKEP gibi yetkili sağlayıcılar e-Mühür sertifikası vermektedir. Resmi liste ve güncel sağlayıcılar için BTK web sitesi referans alınır.
e-Mühür sertifikası ne kadar süreyle geçerlidir?
Standart olarak 3 yıl geçerlidir. Süre dolmadan yenilenmesi gerekir; süresi dolmuş bir e-Mühür ile yeni belge mühürlenemez. Daha önce mühürlenmiş belgeler nitelikli zaman damgası ile birlikte arşivlenmişse uzun vadeli geçerliliğini korur (EYP 2.1 P3 profili).
EYP'de e-imza ve e-mühür birlikte mi kullanılır?
Evet. EYP 2.0 ile e-mühür mekanizması teknik olarak tam aktif hale geldi. Tipik kurumsal akış: paketi ilgili yetkililer e-imzalarıyla imzalar; sonra kurumun e-mührü uygulanarak paket kurum kimliği ile bağlanır. Bu çift katmanlı doğrulama, paket reddi olasılığını minimuma indirir.
HSM (Hardware Security Module) gerekli mi?
Düşük hacimli kullanım için akıllı kart yeterli. Yüksek hacimli toplu mühür operasyonları (örn. günde yüzlerce EYP paketi otomatik mühürleme) için HSM önerilir. HSM, sertifikanın güvenli donanımda kalmasını ve otomatik mühürleme akışlarının yönetimini sağlar. Kurumsal kurulumda EYP Programı HSM entegrasyonu standart olarak sunulur.
Sertifika sorumlusu kimdir?
Sertifika sorumlusu, tüzel kişilik yetkilisi tarafından e-Mühür sertifikasını fiilen yönetecek gerçek kişi(ler)dir. Kart aktivasyonu, PIN yönetimi, sertifika yenilemesi gibi süreçleri yürütür. Bu kişi(ler) değişirse — örneğin görevden ayrılma — yeni sertifika sorumlusu derhal sağlayıcıya bildirilir, gerekirse sertifika iptal edilip yenisi düzenlenir.
KamuSM'in damga vergisi muafiyeti nedir?
TÜBİTAK Kamu SM, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu 3. madde kapsamında "Resmi Daire" statüsündedir. Damga Vergisi'nden, V.U.K. Yönetmelik Hükümlerinden ve Kurumlar Vergisi'nden muaftır. Kamu kurumları 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu 22/B maddesi uyarınca KamuSM'den teklif almadan satınalma yapabilir. Özel sektör kullanıcıları için bu muafiyetler geçerli değildir; standart KDV uygulanır.
e-Mühür danışmanlığı ek ücretli mi?
EYP Programı kurulumunun standart parçasıdır, ek ücret talep edilmez. Sağlayıcının sertifika ücretleri (3 yıllık paketler tipik 1.000-1.700 TL aralığında, sağlayıcıya ve kurumsal/bireysel ayrımına göre değişir) doğrudan sağlayıcıya ödenir. Toplam yıllık maliyet talep sürecinde size sunulur.