EYP (Elektronik Yazışma Paketi) Nedir?

Elektronik Yazışma Paketi (EYP), kamu kurum ve kuruluşları arasındaki — ve kamu ile özel sektör arasındaki — resmi yazışmaların kâğıt kullanmadan, dijital ortamda gerçekleştirilmesini sağlayan standart bir paket formatıdır. Bir EYP paketi, resmi yazıya ait üst yazı, ekler, paraflar, üst veriler ve elektronik imzaları tek bir dosya içinde birleştirir; bu paket KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) altyapısı üzerinden iletilir.

EYP, sıkıştırılmış bir zip benzeri kapsayıcı gibi görünür — ancak rastgele bir arşiv değildir. OPC (Open Packaging Conventions) standardına dayanır ve her bileşenin imzaya dahil edilip edilmeyeceği, paketten çıkarılıp çıkarılamayacağı tanımlı kurallarla belirlenmiştir. Bu sayede aynı yazı, farklı ek setleri ile farklı alıcılara gönderilirken her seferinde yeniden imzalanmasına gerek kalmaz; paketin imza bütünlüğü korunur.

EYP'nin üç ayağı

Bu altı kavram resmi elektronik yazışma sürecinin farklı parçalarıdır ve sıkça birbirine karıştırılır. Net farkları:

Pratik özet: Kamu kurumlarına resmi yazı göndereceksen → KEP + EYP. Mahkeme/icra/vergi tebligatı alacaksan → UETS. Kurum içi belge dolaşımı için → EBYS. Belgeyi imzalamak için → e-imza (kişi) veya e-mühür (kurum).

EYP'nin arkasında zincirleme bir mevzuat seti var. Bu zincir, hem kullanımı zorunlu kıldığı için hem de teknik kuralları belirlediği için kritik:

Bu zincirin sonucu: e-Yazışma Projesi kapsamında elektronik ortamda yazışan tüm kamu kurum ve kuruluşları için EYP Teknik Rehberi'ne uyum zorunludur. Bu da kamu ile yazışan özel şirketler için EYP'yi pratikte zorunlu kılar.

EYP, ilk yayımlanmasından bu yana 12 yılda altı majör revizyon geçirdi. Her sürüm, önceki sürümün eksiklerini kapatarak geldi:

Kamu kurumlarının EYP 2.0'a geçiş zorunluluğu 1 Mart 2021'di. EYP 2.1 ise istisnai kurumların ihtiyaçlarına yönelik çıktı; yaygın kullanım hâlâ 2.0 ağırlıklı.

EYP 2.1, EYP 2.0'ı baştan değiştirmedi; üzerine iki kritik yetenek ekledi:

1. e-Yazışma Güncelleme Paketi

Bir EYP paketi gönderildikten sonra üst veride (örn. tarih, durum, ek bilgi) güncelleme gerektiğinde, 2.0'da paketin yeniden oluşturulması gerekiyordu. EYP 2.1'de orijinal paket korunarak, üzerine bir "güncelleme paketi" eklenir. Bu, denetim izini kaybetmeden değişiklik yapılmasını sağlar.

2. P3 Profili — Uzun Vadeli İmza Ömrü

Bazı kurumların belgeleri, on yıllarca yasal olarak doğrulanabilir kalmak zorunda (arşiv, yargı, tapu, gizlilik dereceli vb.). P3 profili, bu istisnai kurumlar için uzun vadeli imza ömrüne sahip imza/paraf/mühür oluşturma imkânı sunar. Sertifika geçerlilik süresi dolsa dahi imza, P3 profili sayesinde geçerliliğini sürdürür.

Ek olarak EYP 2.1, EYP 2.0'ın tüm temel özelliklerini (SHA-512, e-mühür, paraf, şifreleme) korur. Uyum testi: CBDDO'nun "e-Yazışma Test Platformu" üzerinden paket doğrulaması yapılabilir.

Aşağıdaki kurumlarla yapılacak resmi yazışmalarda EYP fiilen tek geçerli format konumundadır:

• Mahkemeler — Maaş haciz yazışmaları, tüketici mahkemeleri (tebligat değil; yazışma)
• İçişleri Bakanlığı bağlı birimler — Valilikler, kaymakamlıklar
• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı — Teşvik başvuruları
• Tapu ve Kadastro Müdürlükleri
• Gümrük Müdürlükleri
• Hazine ve Maliye Bakanlığı
• BDDK — Tüm yazışmalar EYP üzerinden
• SPK — Sermaye Piyasası Kurulu
• MASAK — Mali Suçları Araştırma Kurulu
• TEİAŞ — Türkiye Elektrik İletim A.Ş.
• İstanbul Barosu ve diğer barolar
• Belediyeler ve büyükşehir belediyeleri
• Üniversiteler ve YÖK

Önemli ayrım: Adli/idari tebligatlar 1.1.2019'dan beri UETS üzerinden yapılır. EYP, tebligat değil yazışma içindir.

Aşağıdaki senaryolardan birindeyseniz EYP konusunda destek almanız zaman ve hak kaybını önler:

Size gelen bir .eyp uzantılı dosyayı açmak için üç temel yöntem var:

1. İmzager (TÜBİTAK KamuSM)

TÜBİTAK Kamu Sertifikasyon Merkezi tarafından geliştirilen İmzager programı, EYP açmak için en yaygın araçtır. KamuSM web sitesinden ücretsiz indirilebilir.

2. KEP Servis Sağlayıcının Web Görüntüleyicisi

KEP Webmail veya KEP Assist gibi web tabanlı uygulamalar EYP'leri tarayıcı içinde açar. Program kurulumu gerekmez.

3. e-Yazışma Test Platformu (CBDDO)

Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi'nin sağladığı e-Yazışma Test Platformu web arayüzüyle EYP paketi doğrulaması yapılabilir.

• Paket standardı: OPC (Open Packaging Conventions). ZIP tabanlı; ek meta veri ve relationships dosyaları içerir.
• Özet algoritması: SHA-512 zorunlu, ikinci bir algoritma da kullanılmalı. SHA-1 ve RIPEMD-160 EYP 2.0 ile kaldırıldı.
• İmza formatı: XAdES tabanlı; sıralı çoklu imzayı destekler.
• Sertifika türü: RSA + Eliptik Eğri (ECC) anahtarlı sertifikaların her ikisi de kabul edilir.
• Belge formatları: Metin → PDF/A-1, PDF/A-2 (PDF/A-3 koşullu); grafik → GIF; fotoğraf → JPEG.
• e-Mühür: BTK düzenlemesine tabi sağlayıcılarca (KamuSM, TürkTrust, TürkKEP) üretilen kurumsal sertifikalar. 14 Eylül 2022 tarihli RG yönetmeliği ile çerçevesi netleştirildi.
• DETSİS entegrasyonu: Devlet Teşkilatı Merkezi Kayıt Sistemi numarasıyla kurum/birim eşleşmesi.
• Üst veri: Konu, sayı, ilgi, gizlilik derecesi, hizmet kodu, paraf bilgileri, ivedilik (Acele).
• Nihai üst veri: İmzalardan sonra tarih bilgisi eklenebilir; imza bütünlüğü bozulmaz.
• Şifreleme: EYP 2.0+'da kurumlar arası dolaşımda şifreleme mekanizması.
• P3 profili (EYP 2.1): Uzun vadeli imza ömrü; arşiv/yargı kullanımı için.

1. Hız: Postada gün, kargoda 1-3 gün süren teslimat saniyelerle ölçülür hale gelir.
2. Maliyet düşüşü: Kâğıt, mürekkep, baskı, kargo, kurye giderleri ortadan kalkar.
3. Hukuki kanıt: KEP'in teslim alındı bildirimi mahkemede delil niteliğindedir.
4. İçerik bütünlüğü: SHA-512 ve elektronik imza sayesinde paketin içeriği değiştirilemez.
5. Arşivleme: Fiziksel arşiv ihtiyacı sıfırlanır; dijital arşivde anında erişilebilir.
6. Sürdürülebilirlik: Kâğıt tüketimi ve kargo karbon salımı azalır.
7. Hatasız iletim: DETSİS entegrasyonu sayesinde yanlış birime gönderim minimuma iner.
8. Uzun vadeli geçerlilik: EYP 2.1 P3 profiliyle on yıllarca doğrulanabilir kalır.